Türkü Nedir


Türkü
Türk halk edebiyatında en çok kullanılan şiir türlerinden biri olan türküler, Anadolu halkının acılarını, sevinçlerini, özlemlerini anlatır. Halkın yaşadığı her olay türkünün konusu olabilir. Türkülerde konu zenginliği vardır; aşk, ayrılık, ölüm, doğa, kahramanlık, güzellik türkülerin başlıca konularıdır.
Türkü kelimesi; Türklere özgü olan anlamında “Türkî” kelimesinden türemiştir. Bu kelime zamanla halk ağzında “türkü” şekline dönüşmüştür. Türkü kelimesi farklı Türk boylarında farklı kelimelerle isimlendirilir. Türküye Azeri Türkleri “mahnı”, Başkurtlar “”halk yırı”, Kazaklar “türki, türik, halık ani”, Kırgızlar “eldik ır, türkü”, Özbekler “türki, halk koşiği”, Tatarlar “halık cırı”, Türkmenler “halk aydımı”, Uygur Türkleri “nahşa, koça nahşisi” demektedir.
Türkülerin ilk örneklerine 16.yüzyılda rastlanır. Türküler ezgisi yönünden diğer halk şiirlerinden ayrılır. Türküler genellikle anonimdir. Saz şairlerinin söylediği türküler de vardır ancak bunlar giderek halka mal olmuş ve anonimleşmiştir. Türkü söylemeye türkü yakmak da denir.
Türküler genellikle hece ölçüsünün 7, 8 ve 11’li kalıplarıyla kıtalar halinde söylenir. Her kıta türkünün asıl sözlerinin bulunduğu “bend” ile “nakarat”tan meydana gelir. Nakarat her bendin sonunda tekrar edilir. Bu kısım “bağlama” ya da “kavuştak” olarak adlandırılır. Nakaratların ölçüsü bazen ana bentlerin ölçüsünden farklı olur. Türkülerin uyak örgüsü genellikle şu biçimlerde olur: “aaab / cccb / dddb …”, “aaa bb / ccc bb / ddd bb …”, “aaab cc / dddb cc / eeeb cc …”
Türküler ait oldukları bölgelere göre adlandırılır; ezgilerine, konularına ve yapılarına göre sınıflandırılır.
Ezgilerine göre türküler:
Kırık havalar: usullü ezgilerdir. Alt türleri; türkü, deyiş, koşma, semah, barana, zeybek, horon, halay, bar, bengi, sallama, oyun havası, karşılama, ağırlama, peşrev, dımıdan, zil havası gibi isimler alır.
Uzun havalar: usulsüz ezgilerdir. Alt türleri; barak, bozlak, gurbet havası, yas havası, boğaz havası, maya, hoyrat, divan, yol havası, yayla havası gibi isimler alır.
Konularına göre türküler:
Bebek türküleri (ninniler), çocuk türküleri, doğa üzerine söylenmiş türküler, aşk türküleri, kahramanlık türküleri, askerlik türküleri, tören türküleri, iş türküleri, acıklı olay türküleri, güldürücü türküler, oyun türküleri, ağıtlar, karşılıklı söylenen türküler
Yapılarına göre türküler:
Mani kıtalarından kurulu türküler: birbiriyle ilgili konularda söylenen manilerin ard arda sıralanarak belli bir ezgiyle okunmasından meydana gelir.
Dörtlüklerle kurulu türküler: dörtlüklerin ard arda sıralanmasıyla meydana gelmiş türkülerdir. Bent ve kavuştaklarda dize sayısı değişiklik gösterebilir.

EN ÇOK OKUNANLAR

Faruk Nafiz Çamlıbel “Sanat” Şiir İncelemesi

Yahya Kemal Beyatlı “Sessiz Gemi” Şiir İncelemesi

Cahit Sıtkı Tarancı “Otuz Beş Yaş” Şiir İncelemesi

Necip Fazıl Kısakürek “Kaldırımlar” Şiir İncelemesi

Ahmet Haşim “Merdiven” Şiir İncelemesi