Sembolizm Nedir


Sembolizm Akımı
Sembolizm 19.yüzyılın ikinci yarısında parnasizme tepki olarak ortaya çıkan edebi bir akımdır.
Parnasyenler insan duygularına, izlenimlere önem vermiyorlardı. Onlar için önemli olan gerçekler ve düşüncelerdi. Sembolistler bu anlayışa karşı çıkarak duygusallığa, insanın iç dünyasına yöneldiler. Onlara göre somut varlıklar, dış dünya ile insanın duyguları arasında köprü kurmaya yarayan birer simgedir. Dış gerçek ancak insanın algılayış biçimiyle var olur. Bu nedenle sembolistler, dış çevrenin insan üzerindeki etkilerini ve izlenimlerini semboller aracılığıyla anlatmayı seçtiler.
Şiiri sessiz bir şarkı olarak tanımladılar, ahengi şiirin temel unsuru durumuna getirdiler. Sembolistlere göre şiir, düşünceye değil duygulara seslenmeliydi. Şiirde anlam kapalı olmalı ve herkes kendine göre yorumlayabilmeliydi. Anlam kapalı olmalı ve farklı çağrışımlar yaratabilmeliydi.
Gerçeklerden kaçma, hayallere sığınma, çirkinlikleri hayal yoluyla güzelleştirme, bunlara bağlı olarak ortaya çıkan karamsarlık, sembolizmin en belirgin özellikleridir. Durgun sular, ay ışığı, alacakaranlık, tan ağartısı, perdede gezinen gölgeler işlenen başlıca temalardır.
Sembolistler genellikle şiirde serbest nazım biçimini kullandılar. Lirizm ise bu anlayışın en önemli öğesi durumundadır.
Sembolizm Akımının Özellikleri
Sembolizm, şiire duygu ve hayali getirmesi yönüyle romantizmle benzerlik taşır. Diğer benzer yan her iki akımın da öznel oluşudur. Bu benzerliklere karşın sembolistler, kendilerinden önceki tüm şiir anlayışlarına karşı çıkmışlardır.
Sembolistler, dış dünyanın görüntülerini somut ve nesnel gerçekliğiyle değil de bu görüntülerin izlenimlerinden yansıyan niteliklerini şiire aktarırlar.
Sembolist şairlerin doğa görüntülerini yarı aydınlık ortamlar: mehtaplı geceler, sararmış yapraklar, alacakaranlık, durgun göller, günbatımı vb. oluşturur.
Sembolistler, sembol ve mecazlarla dolu kapalı bir anlatımı seçtiler. Herkesçe farklı algılanabilecek ve yorumlanabilecek şiiri hedeflediler.
Şiiri sözcüklerle yapılmış bir beste olarak gördüklerinden şiirde musikiye önem verdiler. Şiirdeki müziği özle biçim arasında bir uyum ögesi olarak gördüler. Ölçü, uyak gibi biçimsel özellikleri ikinci planda düşündüler.
Sembolistler “sanat için sanat” görüşüne bağlı kalarak toplumsal ve siyasal sorunlara uzak durdular.
Sembolizmin Önemli Temsilcileri
Sembolizmin ilkelerini ve kuramını Stephan Mallerme oluşturmuş, bildirgeyi ise Jean Moreas yayınlamıştır. Sembolizmin öncüsü ise bu akımın ortaya çıkışından önce ürünler veren Charles Baudelaire’dir. Bu akımın önemli isimleri arasında Paul Verlaine, Arthur Rimbaud, Paul Valery, ve Maurice Maeterlinck sayılabilir.
Türk Edebiyatında Sembolizm
Ahmet Haşim: “Şairin dili, düzyazı gibi anlaşılmak için değil, duyulmak üzere oluşmuş, müzik ile söz arasında, sözden çok müziğe yakın, ortalama bir dildir.” diyerek şiir anlayışını en etkili biçimde bu sözlerle ifade etmiştir.
Bu akımın ilk uygulayıcısı Cenap Şahabettin’dir, en başarılı örneklerini veren şairimiz ise Ahmet Haşim’dir. Bazı yönlerden Cahit Sıtkı Tarancı, Ahmet Hamdi Tanpınar gibi şairlerde de bu akımın etkileri görülür.

EN ÇOK OKUNANLAR

Faruk Nafiz Çamlıbel “Sanat” Şiir İncelemesi

Yahya Kemal Beyatlı “Sessiz Gemi” Şiir İncelemesi

Cahit Sıtkı Tarancı “Otuz Beş Yaş” Şiir İncelemesi

Necip Fazıl Kısakürek “Kaldırımlar” Şiir İncelemesi

Ahmet Haşim “Merdiven” Şiir İncelemesi