Röportaj Nedir


Röportaj
Bir yazarın okuyucularına bir konuyu inandırmak için kişi, eşya, eser ya da bir yerle ilgili olarak yaptığı incelemeleri fotoğraflarla süsleyerek, kendi görüşlerini de katarak yazdığı gazete ve dergi yazılarıdır.
Röportaj kelimesinin kökeni Latincede “toplamak, getirmek” anlamlarında kullanılan “reportare” kelimesine dayanır.
Röportaj yapacak kişide üstün bir görüş, anlayış ve gözlem yeteneği olmalıdır. Röportaj bir çeşit haberdir fakat röportajda bilgiden başka yazarın izlenimleri, düşünceleri, görüşleri de yer alır. Röportajı hazırlayan kişi, konuyu iyice öğrenmeli, gerekli incelemeleri yapmalı, gerekli belgeleri toplamalıdır.
Röportaj türü, gazeteciliğin gelişmesiyle ortaya çıkmıştır. Bu nedenle röportaj, özellikle gazetecilerin uyguladığı bir türdür. Günümüzde radyo ve televizyon da çok önemli bir röportaj aracı konumundadır.
Röportaj, bir gazete yazısı olmasına karşın, gezi türüyle iç içe olması, bazen sanatsal kaygılarla kaleme alınması, sıradan bir aktarma değil de özel bir yorum ve değerlendirme taşıması gibi özellikleriyle edebiyat türü olarak kabul edilmektedir.
Röportaj hem gezi yazılarının hem de makalenin özelliklerini taşır. Makale gibi dayandığı sağlam bir düşüncesi, bir tezi vardır. Yazar sorunu yerinde inceleyerek, gezip görerek, halkla ve yetkili kişilerle konuşarak fotoğraf, belge, istatistik gibi bilgilerle destekleyerek okuyucunun bilgisine sunar.
Röportaj, en çok kamuoyu toplayan gazete yazısıdır. Çok yönlü anlatım olanakları vardır. Bu yönüyle diğer düşünce yazılarından daha zengindir. Uzunluğu çoğu zaman makaleden fazladır. Bazen bir röportaj yazısı, bir gazetenin iç sayfalarından birinde dizi halinde yayınlanır. Okuyucunun sıkılmadan, merakla okuduğu bir yazı türüdür.
Röportaj yazarının toplumsal sorumluluğu diğer yazarlardan daha çoktur. Röportaj yazarlığı ayrı bir ustalık ister. Yazar, bir yandan evinde çalışırken diğer yandan kütüphanede, arşivde, devlet dairesinde, iş yerlerinde, olay yerinde araştırma ve incelemelerde bulunacaktır. Hem fotoğrafçı titizliği ile çalışacak hem de yerine göre kimi zaman sevecenlikle, kimi zaman ısrarla, haddini bilerek araştırma yapacaktır. Bütün bunların yanında röportaj yazarı, okuyucu ile bağlarını koparmamak zorundadır.
Röportaj da düşünce yazıları planıyla yazılır. Röportaj yazarı; açıklayıcı anlatım, öyküleyici anlatım, betimleyici anlatım, tartışmalı anlatım gibi bütün anlatım yollarından ve örnekleme, karşılaştırma, tanık gösterme gibi nesnel verilerden yararlanır.
İşlenen konu sanatsal, toplumsal olay ya da olgu olmalıdır. Yazar anlattıklarının doğruluğunu; bilgi toplama, karşılıklı konuşma ve fotoğraflarla desteklemelidir. Anlattıkları birbiriyle çelişmemelidir.
Röportaj, başlangıçta sorular ve yanıtlardan oluşan mülakattan farklı değilken, gazeteciliğin gelişmesi ve ünlü yazarların, röportaj türünde de yapıtlar ortaya koymasıyla daha çok, araştırmaya, incelemeye, soruşturmaya dayanan ve bazı gerçeklerin ortaya çıkmasına yardımcı olan bir yazı türü haline gelmiştir.
Röportajlar genellikle birinci tekil şahsın ağzından yazılır. Bir röportajda insanların da söze katılmaları önemlidir. Bu, anlatımı canlandırır ve aktarılan yaşantıya doğrudan bağlantı sağlar.
Röportajın üslubu heyecan yaratmalıdır. Bu heyecanın ölçüsü genelde şimdiki zaman kullanımıyla arttırılır. Yaşanmış olanlar, olduğu gibi aktarılır. Kiplerde değişikliklerin yerinde yapılması metine ilginçlik kazandırır. Gereksiz sözcük ve cümle ögeleri kullanmaktan kaçınılmalıdır.
Bir röportajda; betimlemek, anlatmak, alıntılamak ve yansıtmak ögeleri iyi dağıtılarak kullanılmalıdır.
Röportajlar, yurtiçi ya da yurtdışı siyasal, kültürel, toplumsal, ekonomik vb. konularda yazılabilir. İyi bir röportaj yazarının ele aldığı konuyu tüm ayrıntılarıyla araştırması, incelemesi, ilgililerle görüşmesi, konuyla ilgili yerleri gezip görmesi, gerekli belgeleri toplaması gerekir.
Dünyada pek çok ünlü edebiyatçı, röportaj yazarlığı da yapmıştır. Bunlar arasında Jack London, Hemingway, Ehrenburg, Şolohov, Sartre sayılabilir. Malaparte ve Raymond Cartier de gazetecilikten yetişme röportaj yazarlarındandır.
Türkiye’de röportaj türünde yapıtlar veren yazar ve gazeteciler arasında; Ruşen Eşref Ünaydın, Hikmet Feridun Es, Falih Rıfkı Atay, Abdi İpekçi, Nurullah Berk, Necmi Onur, Dursun Akçam, Yaşar Kemal, Hikmet Çetinkaya ve Mete Akyol sayılabilir.

EN ÇOK OKUNANLAR

Faruk Nafiz Çamlıbel “Sanat” Şiir İncelemesi

Yahya Kemal Beyatlı “Sessiz Gemi” Şiir İncelemesi

Cahit Sıtkı Tarancı “Otuz Beş Yaş” Şiir İncelemesi

Necip Fazıl Kısakürek “Kaldırımlar” Şiir İncelemesi

Ahmet Haşim “Merdiven” Şiir İncelemesi