Mektup Nedir Mektup Çeşitleri


Mektup
Uzakta bulunan herhangi bir dosta, arkadaşa ya da tanıdığa gönderilen veya kamu kuruluşları arasındaki haberleşmeyi sağlayan yazı türüdür.
Mektuptaki dil ve anlatım özellikleri, mektubun yazıldığı kişinin yakınlık derecesine ve mektubun içeriğine göre değişiklik gösterir.
Mektup yazılan kişiye uygun bir hitapla başlar. Hitap, muhatapla aradaki samimiyete, mektubun özel, edebi, iş veya resmi mektup oluşuna göre değişir.
Edebi ve özel mektuplarda duygu ve düşünceler ayrıntısıyla açıklanabilir. Bu tarz mektuplarda içten ve etkili bir anlatım söz konusudur. İş mektupları ve resmi mektuplarda anlatım kısa ve özlüdür. Bu tür mektuplarda, sadece istek veya açıklama yapılır.
Mektupların tümü ya selam ya saygı ya da hasret ifade eden cümlelerle tamamlanır. Edebi ve özel mektuplarda içten bir selam veya mektuba cevap bekleyen bir söz kullanılır. Resmi mektuplarda ise sonuç bölümü yazanın konumuna göre şekillenir.
Mektup Çeşitleri
Özel Mektuplar
Özel mektup, dost, akraba, arkadaş gibi yakın çevredeki insanlara yazılan mektup çeşididir. Bu tür mektuplarda doğal ve samimi bir dil kullanılmalıdır.
Özel mektup yazarken dikkat edilecek özellikler:
Mektup yazılacak kâğıt temiz ve düzenli olmalıdır.
Mektup mürekkepli ya da tükenmez kalemle yazılmalıdır.
Mektubun sağ üst köşesine tarih ve yer adı yazılmalıdır.
Mektubun başında, göndereceğimiz kişinin özelliklerine göre hitap sözü bulunmalıdır.
Mektubun sağ alt köşesine “ad – soyad” yazılıp imza atılmalıdır.
Mektubun sol alt köşesine adres yazılmalıdır.
Edebi Mektuplar
Edebi mektuplar; yazarları, içerikleri ve ifade şekilleriyle özel mektuplar içinde ayrı bir yer tutar. Edebi mektuplarda, yazıldığı dönemin sanat ve düşünce alanındaki olayları yer alır. Yazar okuyuculara öğütler verir, yol gösterir. Eski dönemlerde bu tür mektuplar “mektûbat” adı altında toplanır ve geniş kitlelerin okuması için yayınlanırdı.
Düşünce ve edebiyat alanındaki görüşlerini açıklamak için mektuplarını yayınlayan şair ve yazarlar arasındaı Ali Şir Nevai, Kınalızade Ali, Veysi, Ragıp Paşa, Namık Kemal, Ahmet Hamdi Tanpınar… sayılabilir.
Resmi Mektuplar
Resmi dairelerin ve tüzel kişilik taşıyan kuruluşların birbirine yazdıkları resmi yazılarla, vatandaşların başvurularına verdikleri yazılı cevaplara denir.
Bu mektupların hitap başlığı, yazılan dairenin ya da tüzel kişilik sahibi kuruluşun kanun ve tüzüklerdeki tam adıdır. Bu mektuplarda tarih ile birlikte mektubun sıra numarası ve konusu belirtilir. Mektup, cevap mahiyetinde ise “ilgi” hanesine sayı ve tarih, “konu” hanesine de kısaca amaç yazılır. Bundan sonra iki ya da üç satır aralığı bırakılarak mektup yazılır.
Resmi mektuplarda açık, kesin, anlaşılır bir dil kullanılır. Mektubun sonu; alt makama yazılıyorsa “ rica ederim”, üst makama yazılıyorsa “arz ederim” şeklinde biter. Mektup metninin sağ altında ise mektubu yazanın makamı, adı- soyadı ve imzası bulunur.
İş Mektupları
Özel kişilerle kurumlar arasında ve iş kurumlarının kendi arasında, işle ilgili yazılan mektuplara denir. Bu mektuplarda bir iş ya da hizmet söz konusudur. Bu bir sipariş, satış, şikâyet, alacak, tavsiye ya da başvuru olabilir.
İş mektuplarına, kendisine mektup yazılan kişinin ya da kurumun adı ve adresiyle başlanır. Kâğıdın sağ tarafına tarih yazılır. Tarih ve adresten sonra uygun bir aralık bırakılır, paragraf yapılarak doğrudan istek yazılır. Son bölüme de saygı ifade eden bir söz eklenerek mektup bitirilir. Mektup metninin sağ altına mektubu yazanın adı soyadı ve imzası yer alır.
İş mektuplarında şekil birliğini sağlamak için, son zamanlarda satır başı yapılmamakta, satır aralıkları açılarak gösterilmekte böylece yazı, sağ ve sol yanlardan bir blok halinde ve aynı ölçüler içinde kalmaktadır.
Açık Mektup
Herhangi bir görüşü, düşünceyi açıklamak veya bir tezi savunmak için bir devlet yetkilisine ya da halka hitaben, bir kişi veya kurum tarafından yazılan gazete, dergi aracılığıyla yayınlanan mektuplardır.
Açık mektuplarda, sadece yazarı değil geniş kitleleri de ilgilendiren önemli konular ele alınır. Açık mektubun türü; makale, fıkra, inceleme yazılarından birine uygun olabilir.
Dilekçe 
Dilekçeler bir çeşit iş ya da resmi mektup olarak da kabul edilebilir.
Bir isteği, şikâyeti veya ihbarı bildirmek üzere ya da herhangi bir konuda soru sormak için resmi veya özel kuruluşlara, gerçek veya tüzel kişilere yazılan imzalı ve adresli bir çeşit mektuptur.
Dilekçeler genellikle çizgisiz dosya kâğıdına dolma kalem, daktilo veya bilgisayarla yazılır. Kâğıdın üstünde 3, solunda 3, sağında 1 santim boşluk bırakılır.
Dilekçeler dört kısımdan oluşur:
Dilekçenin başına, gönderilen makamın adı ve yeri (ilçe, il) yazılır.
Dilekçe metni açık, anlaşılır, kesin, net ve öz olmalıdır.
Dilekçe “arz ederim” cümlesiyle bitirilmelidir.
Metnin altına, sağ tarafa tarih ve imza atılmalıdır. Adres, kâğıdın sol alt kısmına yazılır. Adres kısmının altına varsa “ekler” yazılır.
Edebiyatımızda mektup türü Tanzimat edebiyatı döneminde gelişmeye başlar. Özellikle Abdülhak Hamid Tarhan ile Namık Kemal’in birbirlerine yazdıkları mektuplar, bu gelişmenin önemli göstergelerindendir. Bilim, edebiyat ve siyaset alanındaki mektupları çağının özelliklerini yansıttığı için birer belge niteliği de taşırlar.

EN ÇOK OKUNANLAR

Faruk Nafiz Çamlıbel “Sanat” Şiir İncelemesi

Yahya Kemal Beyatlı “Sessiz Gemi” Şiir İncelemesi

Cahit Sıtkı Tarancı “Otuz Beş Yaş” Şiir İncelemesi

Necip Fazıl Kısakürek “Kaldırımlar” Şiir İncelemesi

Ahmet Haşim “Merdiven” Şiir İncelemesi