Tenasüp (Uygunluk) Sanatı


Aralarında anlamca ilgi bulunan sözcükleri bir arada kullanma sanatına tenasüp denir. Tenasüp sanatında sözcükler arasında karşıtlığın (zıtlık) olmaması gerekir. En çok mitolojik ve tarihi kahramanlar, bilimsel terimler, hayvan ve bitki adlarıyla tenasüp yapılır
Örnekler:
“Yunus ki nergiste güler, gülde kanar
  Kırlarda gelincikte onun bağrı yanar” Hüsrev Hatemi
Bu dizelerde “gül, nergis, gelincik” kelimeleri arasında tenasüp vardır.
“Kestanelik gölgesinde hayal gibi yürürsün
  Bülbül şakır bir ağacın nazenin gülüsün
  Tarlalarda gülümseyen çiçeklerin alında
  Ela gözlü güzellerin gül benzini görürsün” Rıza Tevfik Bölükbaşı
Bu dizelerde “kestanelik, ağaç, bülbül, gül, tarla, çiçek” kelimeleri arasında tenasüp sanatı vardır.
“Aramazdık gece mehtâbı yüzün parlarken
  Bir uzak yıldıza benzerdi güneş sen varken” F. Nafiz Çamlıbel
Bu dizelerde “mehtap, yıldız ve güneş” kelimeleri arasında tenasüp vardır.
“Suya versin bağban gülzârı zahmet çekmesin
  Bir gül açılmaz yüzün tek verse bin gülzâre su” Fuzûlî
Bu dizelerde “bağban, gülzâr, gül, yüz” kelimeleri arasında tenasüp sanatı vardır.
Her sabah başka bahar olsa da ben uslandım
  Uğramam bahçelerin semtine gülden yandım.” Yahya Kemal Beyatlı
Bu dizelerde “sabah, bahar, bahçe, gül” kelimeleri arasında tenasüp vardır.
“Aşk derdiyle hoşem el çek ilâcımdan tabîb
  Kılma dermân kim helâkım zehri dermânındadır” Fuzuli
Bu dizelerde “dert, ilâç, tabîb, dermân” kelimeleri arasında tenasüp vardır.
“Bu gemi, benim gemim, nasipsiz
  Benim kaderim bu insafsız dalgalar
  Sevda doluysa, yaşam doluysa benim kalbim
  Dalgalar da kin dolu, ölüm dolu.” Cahit Külebi
Bu dizelerde “gemi, dalga, sevda, kalp” kelimeleri arasında tenasüp sanatı vardır.

EN ÇOK OKUNANLAR

Faruk Nafiz Çamlıbel “Sanat” Şiir İncelemesi

Yahya Kemal Beyatlı “Sessiz Gemi” Şiir İncelemesi

Cahit Sıtkı Tarancı “Otuz Beş Yaş” Şiir İncelemesi

Necip Fazıl Kısakürek “Kaldırımlar” Şiir İncelemesi

Ahmet Haşim “Merdiven” Şiir İncelemesi