Mecaz (Değişmece) Sanatı


Bir sözcüğün gerçek anlamları (temel ve yan anlamları) dışında, başka bir anlamda kullanılmasıdır.
Sözcükler cümle içersinde öbekleşerek mecazlı anlam kazanır. Mecaz öbeklerine örnek olarak deyimleri gösterebiliriz. Atasözlerinde de mecaz bolca kullanılmıştır. Mecaz çoğunlukla anlatımı daha etkili hale getirmek, ifadeye canlılık katmak amacıyla yapılır. Mecaz anlamlı sözcükler duygu ve hayale zenginlik katar.
Örnekler:
“Açık konuşmanın zamanı geldi artık.” Sözünde açık kelimesi mecaz anlamda yani gerçek ve yan anlamının dışında kullanılmıştır.
“Yüreğime kördüğümler atıldı
 Çözemedim, çözülmüyor sultanım”
Dizelerinde “kördüğüm” sözcüğü “çözülmesi olanaksız sorun” anlamında kullanılmıştır.
“İyi araba kullanması için biraz daha pişmesi gerekir.” (pişmek, “olgunlaşmak” anlamında kullanılmıştır)
“Her işte kılı kırk yarardı” (deyim)
“Ateş düştüğü yeri yakar” (atasözü)
“Taşıma su ile değirmen dönmez” (atasözü)
Mecazlı kullanımı ayırt etmenin bir yolu da sözcüğün kazandığı yeni anlamın gerçekte mümkün olup olmadığına bakmaktır. Örneğin “Bardağı bir dikişte bitirdi.” Sözünde bardağın bitirilmesi mümkün değildir, bitirilen bardağın içindeki sudur.

EN ÇOK OKUNANLAR

Faruk Nafiz Çamlıbel “Sanat” Şiir İncelemesi

Yahya Kemal Beyatlı “Sessiz Gemi” Şiir İncelemesi

Cahit Sıtkı Tarancı “Otuz Beş Yaş” Şiir İncelemesi

Necip Fazıl Kısakürek “Kaldırımlar” Şiir İncelemesi

Ahmet Haşim “Merdiven” Şiir İncelemesi