İştikak Sanatı


Aynı kökten türeyen sözcükleri bir arada kullanma sanatına iştikak söz sanatı denir.
Örnekler:
“Karşısında nice erbab-ı denaât titrer
  Hâkim-i mahkeme-i hükm-i cezadır kalemim”   Eşref
Bu beyitte “hâkim, mahkeme, hüküm” kelimeleri aynı kökten (hükm) türediği için iştikak sanatı vardır.
“Cahil cehli ile echel de olur
  Cehalet olmazsa arif de olur”  Laedri
Bu beyitte yer alan “cahil, cehl, echel, cehalet” kelimeleri “cehl” kökünden türemiş kelimeler olduğundan iştikak yapılmıştır.
“Dünya’da sevilmiş ve seven nafile bekler
  Bilmez ki giden sevgililer dönmeyecekler”  Yahya Kemal Beyatlı
Beyitte geçen “sevilmiş, seven, sevgili” Türkçe “sev” kökünden türetilmiştir. (İştikak sanatı genellikle Arapça kelimelerle yapılmasına rağmen Türkçe ve Farsça kelimelerle de yapıldığı görülür.)
“Ne yapsın tavrını bozmadı amma bozdurıp âhir
  Güzeller Galib-i nâ-çân mağlub eylemişlerdir”  Şeyh Galip
Bu beyitte geçen “galib, mağlub” aynı kökten türemiştir. Bu kelimeler arasında hem iştikak hem de tezat sanatları vardır.
“Zalim zulmü ile abad olamaz
  Mazlum bu şekilde daim kalamaz”  Laedri
Bu beyitte geçen “zalim, zulm, mazlum” kelimeleri aynı kökten türemiştir.

EN ÇOK OKUNANLAR

Faruk Nafiz Çamlıbel “Sanat” Şiir İncelemesi

Yahya Kemal Beyatlı “Sessiz Gemi” Şiir İncelemesi

Cahit Sıtkı Tarancı “Otuz Beş Yaş” Şiir İncelemesi

Necip Fazıl Kısakürek “Kaldırımlar” Şiir İncelemesi

Ahmet Haşim “Merdiven” Şiir İncelemesi