İstihdam Sanatı


Sözcük anlamı kullanma, hizmete kabul etme olan istihdam, söz sanatı olarak bir kelimeyi gerçek ve mecazlı anlamlarının tümünü kastederek, işaret ettiği anlamları ayrı ayrı kullanmaktır. İstihdam sanatı “sarfü’l hızane” adıyla da bilinmektedir.
“Bahâr erdi açıldı sevdiğim, hem fasl-ı dey hem gül
  Biri sahn-ı gülistândan, biri sahn-ı gülistânda”
Beyitte “açıldı” sözü ile istihdam sanatı yapılmıştır. İlk anlamı “uzaklaştı”, bu anlama işaret eden kelime “fasl-ı dey” ve “sahn- gülistândan” (uzaklaşma hali) İkinci anlamı “gonca açılarak gül oldu”, “sahn-ı gülistanda” (bulunma hali) istihdama işarettir. Bu durumda beyit şu anlama gelir:
“Ayağa düş dilersen başa çıkmak
  Anında başa çıkdı câm-ı sahbâ”
Bu beyitte “ayağ” ve “başa çıkmak” kelimeleriyle istihdam yapılmıştır. “Ayağ” birinci mısrada “ayak”, bu anlama işaret eden kelime ise “baş”tır. İkinci mısrada “anında” zamiri racidir ve “kadeh” anlamındadır. Bu anlama işaret eden kelime ise “cam-ı sahba”dır. “Başa çıkmak” sözü ise birinci mısrada başa geçmek (yükselmek), ikinci dizede dimağa etki etmek, sarhoş olmak anlamındadır.

EN ÇOK OKUNANLAR

Faruk Nafiz Çamlıbel “Sanat” Şiir İncelemesi

Yahya Kemal Beyatlı “Sessiz Gemi” Şiir İncelemesi

Cahit Sıtkı Tarancı “Otuz Beş Yaş” Şiir İncelemesi

Necip Fazıl Kısakürek “Kaldırımlar” Şiir İncelemesi

Ahmet Haşim “Merdiven” Şiir İncelemesi