İham Sanatı


İki veya daha fazla anlamı olan bir sözcüğü bütün anlamlarıyla kullanma sanatına iham denir.
İham sanatı yaparken kelimenin genel anlamıyla çeşitli anlamları arasında yakın bir ilgi kurmak gerekir. İhamın sözlük anlamı vehme, şüpheye, kuruntuya, tereddüde düşürmektir. Yani şair kelimeyi öyle kullanır ki okuyucu o kelimenin bütün anlamlarıyla şiiri anlayabilir ya da anlamlandırabilir.
“Şemim-i kâkülün almış nesim gülşende
  Demiş ki sünbüle senden emanet olsun bu” Figânî
(Sabah esen hafif tatlı rüzgâr, gül bahçesinde senin kâkülünün güzel kokusunu almış ve sümbüle demiş ki sende emanet olsun bu)
Bu beyitte “bu” sözcüğü, hem işaret sıfatı hem de koku anlamlarında kullanılmıştır.
“Güzellerde vefa olmaz demek yanlıştır ey Bâkî
  Olur, vallahi billahi hemen yalvarı görsünler”  Bâkî
“Yalvar” kelimesinde iham sanatı vardır. Yalvar; hem yalvarmak hem de İran’da kullanılan bir çeşit para anlamına gelir.
“Vardım yurdundan ayağ göçürmüş
  Yavru gitmiş ıssız kalmış otağı
  Camlar şikest olmuş meyler dökülmüş
  Sakiler meclisten çekmiş ayağı”  Bayburtlu Zihni
Son mısradaki ayağ (ayak) kelimesinde iham sanatı vardır. Ayağ hem kadeh hem de insan uzvu anlamlarında kullanılmıştır.
“Minnet Hudâya devlet-i dünyâ fenâ bulur
  Bâkî kalur sahîfe-î âlemde âdumuz”  Bâkî
Bâki kelimesinde iham sanatı vardır. Baki, hem şairin ismi hem de sonsuzluk anlamlarında kullanılmıştır.

EN ÇOK OKUNANLAR

Faruk Nafiz Çamlıbel “Sanat” Şiir İncelemesi

Yahya Kemal Beyatlı “Sessiz Gemi” Şiir İncelemesi

Cahit Sıtkı Tarancı “Otuz Beş Yaş” Şiir İncelemesi

Necip Fazıl Kısakürek “Kaldırımlar” Şiir İncelemesi

Ahmet Haşim “Merdiven” Şiir İncelemesi