Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı


Cumhuriyetin ilanından sonra edebiyatımız, çağdaş anlayışlar doğrultusunda gelişmesini başarıyla sürdürmüştür. Cumhuriyetin ilk yıllarında “Beş Hececiler” olarak bilinen şairler topluluğu, en parlak dönemlerini yaşamaktaydı. Yine bu yıllarda Kurtuluş Savaşı’nın etkisiyle edebiyatta genel olarak Anadolu’ya bir yönelim başlar. Milli Edebiyatçılar, Beş Hececiler ve bağımsızlar yine bu dönemde eserler vermeye devam ederler. Özellikle 1930’lu ve 1940’lı yıllarda yeni akımlar ve topluluklar oluşur.
Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı Genel Özellikleri
Cumhuriyet dönemi eserlerinde öz Türkçecilik anlayışının da etkisiyle genel olarak açık ve anlaşılır bir dil kullanılmıştır.
Anadolu doğal güzellikleri, insanı, sosyal hayatı ve folkloruyla edebi eserlere yansımış, Türk tarihi ve Atatürk ile ilgili konular ağırlık kazanmış, 1940’lı yıllardan sonra ise bireysel duygu ve düşünceler de ele alınmıştır.
Dünyaya açılma ve çağdaşlaşma çabaları edebiyatı da etkilemiş, dünya edebiyatı daha yakından takip edilmiştir. Dünya edebiyatıyla kurulan bağlar sonucunda; toplumsal gerçekçilik, varoluşçuluk, dışavurumculuk, gerçeküstücülük, gelecekçilik gibi akımların etkisinde ürünler verilmiştir.
İlk yıllarda genellikle Halk edebiyatı nazım şekilleri ve hece ölçüsü kullanılmış; 1940’lı yıllardan sonra ise serbest ölçü ve uyaklı şiir yaygınlaşmış, aruz ölçüsüyle yazanlar oldukça azalmıştır.
Roman ve hikâyelerde toplumsal ve kültürel farklılıklar, ülke ve toplum sorunları, Kurtuluş Savaşı, eski-yeni çatışması, köy ve kasaba insanının çelişkileri, tarihi konular, yanlış Batılılaşma konuları ağırlıkla işlenmiştir.
Tiyatro, yeni cumhuriyetin ilkelerini halka aktarmada bir araç olarak hızla yaygınlaşmaya başlamıştır. Çocuk tiyatrosu çalışmaları yapılmış, kadınlar sahnede daha çok yer almaya başlamış, Devlet Konservatuvarı açılmıştır.
Deneme, eleştiri, edebiyat tarihi alanlarında büyük ilerlemeler kaydedilmiş, önemli eserler verilmiştir.
Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı Toplulukları
Yedi Meşaleciler
1928’de “Yedi Meşale” adlı ortak bir kitap yayınlayan biri öykücü, altısı şair yedi kişinin oluşturduğu bir topluluktur.
“Sanat için sanat” anlayışını savunmuşlar, samimiyeti ve içtenliği öne çıkaran bir sanat istemişlerdir.
Beş Hececilerin sürdürdüğü memleketçi edebiyat anlayışına tepki göstermişler, sanatta Batılı ilkelerin savunucusu olmuşlardır.
Yedi Meşaleciler de Fecriaticiler gibi etkin olamamışlar, “Meşale” adlı dergiyi 8 sayı yayınladıktan sonra dağılmışlardır.
Yedi Meşaleciler: Kenan Hulusi Koray (öykücü), Cevdet Kudret Solok, Muammer Lütfi Bahşi, Sabri Esat Siyavuşgil, Yaşar Nabi Nayır, Vasfi Mahir Kocatürk, Ziya Osman Saba’dır.
Birinci Yeni (Garipçiler)
Bu akım üç şairin 1941’de ortak yayınladıkları “Garip” adlı şiir kitabıyla başlamıştır. Şiir ve edebiyat hakkındaki düşüncelerini kitabın girişinde Orhan Veli tarafından yazıldığı düşünülen “Garip Bildirgesi” ile ortaya koymuşlardır.
Şiirimizdeki en köklü değişiklikleri yapmışlardır.
Şiirde serbest ölçü ve uyağı benimsemişler, serbest şiir örnekleri vermişlerdir.
Süslü ve sanatlı şiire, şairaneliğe tepki göstermişlerdir.
Sokaktaki insanın, halkın konuştuğu dille şiirler yazdılar.
Şiirde nükteyi kullandılar ve şaşırtmaya dayalı şiirler yazdılar.
Günlük hayattaki her konunun şiirde yer alması gerektiğini savundular
Şiiri duygudan çok akla yakın bir sanat olarak gördüler.
Toplumsal aksaklıkları şiirin doğal akışını bozmadan ve bir mesaj iletme kaygısı duymadan yansıttılar.
Eserlerinde sürrealizmin etkileri görülür.
Garip akımının sanatçıları; Orhan Veli Kanık, Melih Cevdet Anday ve Oktay Rıfat Horozcu’dur.
İkinci Yeni
1950’den sonra Garip akımını takip eden gençlerin özentili, kötü örneklerinin hâkim olduğu bir ortamda, Garip akımına karşı doğmuş bir harekettir.
“Yeditepe”  ve “Pazar Postası” gibi dergilerde birbirinden habersizce şiir yayınlayan şairler arasında görülen ortaklık “İkinci Yeni” adını almıştır.
Oktay Rıfat, Perçemli Sokak adlı kitabıyla İkinci Yeni hareketine uygun şiirler yazmıştır.
İmgeli, sanatlı bir şiir dilinden yana olmuşlardır.
Anlamın kapalı olduğu soyut şiir anlayışını savunmuşlardır.
Sürrealizm, Dada gibi akımlardan etkilenmişlerdir.
Sözcük ve cümle yapısının bozulduğu, yeni sözcüklerin türetildiği şiirler yazmışlardır.
Ahlaki değerleri, folkloru, şiirde hikâye anlatmayı dışlamışlardır.
Bu akımın en önemli temsilcileri; Cemal Süreyya, İlhan Berk, Edip Cansever, Ece Ayhan, Turgut Uyar, Sezai Karakoç’tur.
Maviciler
1952’de Ankara’da yayınlanmaya başlayan “Mavi” adlı dergi etrafında toplanan yazarların oluşturduğu bir topluluktur.
Garip akımına karşı duran, toplumcu edebiyat anlayışına yakın düşünceleri olan bir topluluktur.
Başlıca temsilcileri; Attila İlhan, Ferit Edgü, Demir Özlü, Orhan Duru’dur.
Toplumsal Gerçekçiler
Sosyalist dünya görüşüne uygun olarak toplumcu eserler yazmış sanatçıların oluşturduğu bir edebiyattır.
Topluluğun Türk edebiyatında tanınmasında ve yaygınlaşmasında Nazım Hikmet’in büyük bir etkisi vardır.
Topluluk sanatçıları edebiyatın hemen hemen bütün türlerinde toplumu bilinçlendirme amacıyla eserler yazmışlardır.
Serbest şiiri Garipçilerden daha önce kullanmaya başlamışlardır.
Roman ve hikâyelerde yalın bir dille, daha çok işçi ve köylülerin sorunlarını işlemişlerdir.
Başlıca temsilcileri; Nazım Hikmet, Sabahattin Ali, Kemal Tahir, Yaşar Kemal, Aziz Nesin’dir.
Hisarcılar
1950’lerde Hisar dergisi etrafında toplanan sanatçıların oluşturduğu topluluktur.
Garipçilere tepki göstermişler ve milli duyguları, manevi değerleri öne çıkaran bir edebiyattan yana olmuşlardır.
Ölçü, uyak gibi klasik şiir ögelerini kullanarak aşk, doğa ve vatan sevgisi gibi konuları işlemişlerdir.
Başlıca temsilcileri; Munis Faik Ozansoy, İlhan Geçer, Mehmet Çınarlı, Gültekin Samanoğlu, Mustafa Necati Karaer, Turgut Özakman, Yavuz Bülent Bakiler, Bekir Sıtkı Erdoğan’dır.
Cumhuriyet Dönemi Şair ve Yazarları
Abdülhak Şinasi Hisar (1883-1963)
Eserlerinde İstanbul’un lüks semtlerini ve Boğaziçi’ni, eski aşklarını ve eğlencelerini anlatmıştır.
Anlaşılır bir dille makale, anı, roman ve hikâyeler yazmıştır.
Fehim Bey ve Biz adlı romanı en önemli eseridir.
Başlıca eserleri: Boğaziçi Mehtapları, Boğaziçi Yalıları, Geçmiş Zaman Köşkleri (anı), Fehim Bey ve Biz (roman)
Mithat Cemal Kuntay (1885-1956)
Milli edebiyatçıların dil anlayışlarına uygun olarak hem heceyle hem de aruzla epik şiirler yazmıştır.
Oyunlarında yalın bir dil kullandı, yurt sevgisini işledi.
Şiirleri dışında önemli eseri Üç İstanbul adlı romanıdır. Eser, II. Abdülhamit, II. Meşrutiyet ve Mütareke yıllarını anlatır.
Başlıca eserleri: Türk’ün Şehnamesi (şiir), Üç İstanbul (roman)
Kemalettin Kamu (1901-1948)
Aşk, gurbet, doğa ve vatan sevgisini işlediği şiirleriyle tanınır.
“Bingöl Çobanları” adlı pastoral şiiri oldukça ünlüdür.
Başlıca eserleri: Gurbet, Bingöl Çobanları (şiir)
Behçet Kemal Çağlar (1908–1969)
Halk şiiri biçim özellikleriyle şiirler yazmıştır.
Eserlerinde Atatürk’e ve cumhuriyete olan sevgisini anlatmıştır.
Ankaralı Âşık Ömer takma adıyla şiirler yazmıştır.
Başlıca eserleri: Erciyes’ten Kopan Çığ, Burada Bir Kalp Çarpıyor, Benden İçeri (şiir)
Ömer Bedrettin Uşaklı (1904-1946)
Hece ölçüsüyle şiirler yazmıştır.
Anadolu’yu, tarihi ve denizin güzelliklerini işlemiştir.
Başlıca eserleri: Deniz Sarhoşları, Yayla Dumanı, Sarıkız Mermerleri (şiir)
Ahmet Hamdi Tanpınar (1901-1962)
Eserlerinde, “Doğu-Batı çatışması”, “zaman”, “rüya” kavramları, “geçmişe özlem”, “mimari” ve “musiki” öne çıkar.
Şiir, öykü, roman, makale, deneme, edebiyat tarihi alanlarında eserler vermiştir.
Ahmet Haşim’in özellikle de Yahya Kemal’in etkisinde kalmış, sembolizmden etkilenmiştir.
Romanlarında psikolojik çözümlemelere önem veren yazarın kendine has bir üslubu vardır.
“Bursa’da Zaman” adlı şiiri geniş bir okuyucu kitlesi tarafından sevilmiştir.
“Beş Şehir” isimli deneme kitabında Ankara, Erzurum, Bursa, Konya ve İstanbul’u anlatmıştır.
“Huzur” adlı romanında aşkı, psikolojiyi ve “Doğu-Batı” çatışmasını anlatır.
Yazarlığı dışında İstanbul Üniversitesi’nde edebiyat profesörlüğü ve milletvekilliği de yapmıştır.
Başlıca eserleri: Bütün Şiirleri (şiir), Mahur Beste, Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Huzur, Sahnenin Dışındakiler, Aynadaki Kadın (roman), Abdullah Efendi’nin Rüyaları, Yaz Yağmuru (öykü), Beş Şehir, Yaşadığım Gibi (deneme), Yahya Kemal, Edebiyat Üzerine Makaleler, 19. Asır Türk Edebiyatı (makale-inceleme)
Ahmet Muhip Dranas (1908-1980)
Eserlerinde aşk, insanın iç dünyası gibi bireysel duyguları işlemiştir.
Şiirleriyle tanınmakla birlikte tiyatro eserleri de vardır.
Fransız sembolizmi ile Türk şiir geleneğini başarıyla kaynaştırmıştır.
Hece ölçüsüyle biçimsel mükemmelliğe önem verdiği şiirler yazmıştır.
Kar, Olvido, Ağrı, Fahriye Abla şiirleriyle sevilmiştir.
Başlıca eserleri: Şiirler (şiir), Gölgeler, O Böyle İstemezdi (tiyatro)
Necip Fazıl Kısakürek (1905-1983)
Şiirleri ve tiyatrolarıyla ün kazanmış usta bir yazardır.
“Büyük Doğu” ve “Ağaç” dergilerini çıkarmıştır.
Fransız sembolistlerinden ve Halk şiirinden yararlanarak heceyle kendine has, başarılı şiirler yazmıştır.
İlk dönem şiirlerinden sonra mistik konuları, madde ve ruh ilişkisini, insanın evrendeki yerini konu edinen şiirler yazmıştır.
“Kaldırımlar” şiiriyle geniş bir kesim tarafından tanınmış ve sevilmiştir.
Şiirlerini “Çile” başlığı altında bir kitapta toplamış ve şiir anlayışını bu kitapta anlatmıştır.
Başlıca eserleri: Örümcek Ağı, Kaldırımlar, Ben ve Ötesi, Sonsuzluk Kervanı, Çile (şiir), Tohum, Bir Adam Yaratmak, Künye, Sabırtaşı, Para, Nam-ı Diğer Parmaksız Salih, Reis Bey, Yunus Emre, Abdülhak Hamit Han, Ahşap Konak (tiyatro), Hikâyelerim (öykü), Aynadaki Yalan (roman)
Arif Nihat Asya
Hece ve aruz ölçüsü kullandığı şiirlerin yanı sıra serbest ölçüyle yazdığı şiirleri de vardır.
Dini ve milli duyguları, kahramanlıkları sade bir dille şiirleştirmiştir.
“Bayrak şairi” olarak bilinir.
Rubai türünün son ustalarındandır.
Başlıca eserleri: Bir Bayrak Rüzgâr Bekliyor, Kıbrıs Rubaileri, Köprü (şiir), Yastığımın Rüyası, Ayetler (mensur şiir), Kanatlar ve Gagalar, Terazi Kendini Tartmaz (düzyazı)
Tarık Buğra (1918-1994)
Öykü, roman, deneme ve tiyatrolarıyla tanınır,
Eserlerinde Türk toplumunun tarihine yönelmiştir.
Psikolojik öğelere yer vermiştir.
Kurtuluş Savaşı yıllarını anlattığı Küçük Ağa ve Osmanlı devletinin kuruluşunu anlattığı “Osmancık” romanlarıyla tanınır.
Başlıca eserleri: Küçük Ağa, Küçük Ağa Ankara’da, Osmancık, Firavun İmanı, İbişin Rüyası (roman), Yarın Diye Bir şey Yoktur, Siyah Kehribar, Oğlumuz (öykü)
Ziya Osman Saba (1910-1957)
Yedi Meşaleciler içinde şiiri uzun soluklu olarak sürdüren tek kişidir.
Hece ölçüsüyle yazdığı şiirlerin yanında serbest şiirleri de vardır.
Şiirlerinde çocukluğa özlem, anılar, ev ve aile sevgisi konuları öne çıkar.
Öykülerinde, ağırlıklı olarak anılarından hareket etmiştir.
Başlıca eserleri: Sebil ve Güvercinler (şiir), Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi, Değişen İstanbul (öykü)
Yaşar Nabi Nayır (1908-1981)
Yedi Meşalecilerdendir.
Şiirleri dışında değişik türlerde eserler de vermiştir.
Varlık dergisinin kurucusu olması bakımından edebiyatımızda önemli bir yeri vardır.
Başlıca eserleri: Kahramanlar, Onar Mısra (şiir)
Cevdet Kudret Solok (1907-1992)
Yedi Meşalecilerdendir.
Şiirde ısrarcı olmayan yazar, edebiyat araştırmalarına yönelmiştir.
Başlıca eserleri: Dilleri Var Bizim Dile Benzemez (deneme-eleştiri), Türk Edebiyatında Hikâye ve Roman, Örneklerle Edebiyat Bilgileri (araştırma-inceleme)
Nazım Hikmet (1902-1963)
Önceleri ölçülü, uyaklı şiirler yazan şair, daha sonra serbest ölçü ve uyaklı şiirler yazdı.
Öz, biçim ve tema bakımından yeni şiirleriyle serbest tarzda toplumsal şiirin öncüsü oldu.
Gerçekçi ve toplumcu bir özle şiirler yazdı.
Başlıca eserleri: Sesini Kaybeden Şehir, 835 satır, Benerci Kendini Niçin Öldürdü, Memleketimden İnsan Manzaraları, Kurtuluş Savaşı Destanı, Jakond ile Si-ya-u, Gece Gelen Telgraf, Taranta-Babu’ya Mektuplar (şiir)
Orhan Veli Kanık (1914-1950)
Garip akımının öncüsüdür.
Eski şiir geleneğini yıkmıştır.
Şiirde klişelere, şairaneliğe, söz sanatlarına, geleneksel ölçü ve uyağa karşı çıkmıştır.
Sokaktaki sade vatandaşı, onların dilini kullanarak anlatmıştır.
Garip dönemi öncesinde klasik şiirler yazmış olan şair, ömrünün son yıllarında halk şiirinden yararlanmıştır.
Kitabe-i Sengi Mezar, Anlatamıyorum, Hürriyete Doğru, İstanbul’u Dinliyorum şiirleriyle tanınmış ve sevilmiştir.
Garip önsözünü kaleme almıştır.
Sürrealizmden etkilenmiştir.
Başlıca eserleri: Garip, Vazgeçemediğim, Destan Gibi, Yenisi, Karşı (şiir), Nasreddin Hoca Hikâyeleri (çocuk şiirleri), La Fontaine’den Masallar (çeviri)
Melih Cevdet Anday (1916-2002)
Garip akımının öncülerindendir.
Şiirin dışında roman, oyun, deneme, gezi türlerinde önemli eserler vermiştir.
Garip tarzı şiirlerinin ardından “zaman” sorunu etrafında, mitolojiden ve tarihten beslenen bir şiire yönelmiştir.
Başlıca eserleri: Garip, Rahatı Kaçan Ağaç, Telgrafhane, Kolları Bağlı Odysseus (şiir), Mikado’nun Çöpleri (tiyatro)
Oktay Rıfat Horozcu (1914-1988)
Garip akımının öncülerindendir.
Garip Döneminden sonra Perçemli Sokak kitabıyla II. Yeni tarzı şiirler yazmıştır.
Folklordan yararlandığı toplumcu çizgiye yakın durduğu eserler de ortaya koymuştur.
Başlıca eserleri: Garip, Perçemli Sokak, Karga ile Tilki, Âşık Merdiveni (şiir)
Kemal Tahir (1910-1973)
Toplumcu gerçekçi bir yazardır.
Cezaevi yaşamını, Kurtuluş Savaşı’nı, tarihi, köy yaşamını ve eşkıya hikâyelerini konu edindiği romanlarıyla tanınmıştır.
Tasvire önem veren yazar, eserlerinde anlaşılır bir dil ve yalın bir anlatım kullanmıştır.
Osmanlının kuruluşunu ve gelişim sürecini anlattığı tezli romanı “Devlet Ana” ve Kurtuluş Savaşı yıllarını konu edindiği “Yorgun Savaşçı” romanlarıyla tanınmıştır.
Başlıca eserleri: Devlet Ana, Yorgun Savaşçı, Esir Şehrin İnsanları, Rahmet Yolları Kesti, Esir Şehrin Mahpusu, Bozkırdaki Çekirdek, Kurt Kanunu (roman)
Aziz Nesin (1916-1995)
Toplumcu gerçekçi bir yazardır.
Dünyaca tanınmış mizahi öykü yazarlarındandır.
Öykülerinde toplumun aksak yönlerini işlemiştir.
Başlıca eserleri: Roman: Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz (roman), Toros Canavarı, Damda Deli Var, Fil Hamdi, Sizin Memlekette Eşek Yok mu? (öykü)
Orhan Kemal (1914-1973)
Toplumcu gerçekçi bir yazardır.
Yazar daha çok öykü ve romanlarıyla tanınır.
Öyküleri dışında oyun, roman ve film senaryoları da yazmıştır.
Öykü ve roman kişilerini konuşturmadaki ustalığı dikkat çekicidir.
Çukurova’nın sanayileşmesini, işçi sorunlarını, tarımın makineleşmesini, ırgatların sıkıntılarını, mahpusları, bekçileri, gardiyanları vb. konu edinmiştir.
Başlıca eserleri: Ekmek Kavgası, 72. Koğuş, Önce Ekmek, Mahalle Kavgası (öykü), Baba Evi, Murtaza, Cemile, Bereketli Topraklar Üzerinde, Hanımın Çiftliği, Avare Yıllar, Gurbet Kuşları (roman)
Yaşar Kemal (1922-2015)
Toplumcu gerçekçi bir yazardır.
Gerçek adı Kemal Sadık Gökçeli’dir.
Adını ilk olarak Cumhuriyet gazetesindeki röportajlarıyla duyurmuştur.
İlk romanı “İnce Memed” ile büyük ün kazanmış ve romancı kimliği öne çıkmıştır.
Türk edebiyatının olduğu kadar dünya edebiyatının da önemli romancılarındandır.
Çukurova’yı insanıyla, sorunlarıyla, doğasıyla destansı bir dille anlatmıştır.
Romanlarında doğayı ustaca ve ayrıntılı olarak betimlemiştir.
Masallardan, ağıtlardan, halk hikâyelerinden, efsanelerden ustaca yararlanmayı bilmiştir.
Başlıca eserleri: İnce Memed, Yer Demir Gök Bakır, Demirciler Çarşısı Cinayeti, Orta Direk, Teneke, Yılanı Öldürseler, Yusufçuk Yusuf (roman), Sarı Sıcak (öykü), Bu Diyar Baştan Başa (röportaj), Üç Anadolu Efsanesi (derleme)
Behçet Necatigil (1916-1979)
Cumhuriyet dönemi Türk şiirinde kendi çizgisini yaratmış şairlerdendir.
Heceyi kullandığı şiirleri olmakla birlikte ağırlıklı olarak serbest şiirler yazdı.
Şiir geleneğinden ustaca esinlenmeyi bilen söyleyişi rahat samimi bir dili vardır.
Büyük kentte yaşayan orta tabaka insanının yaşantısını, bunalımlarını, ev-aile sorunlarını geçim sıkıntısını işlemiştir.
Şiirleri kadar radyo oyunları da önemlidir.
Başlıca eserleri: Kapalıçarşı, Evler, Divançe, Arada, Çevre, Eski Toprak (şiir), Yıldızlara Bakmak, Üç Turunçlar (radyo oyunu), Edebiyatımızda Eserler Sözlüğü (araştırma), Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (biyografi)
Cahit Sıtkı Tarancı (1910-1956)
Otuz Beş Yaş, Desem ki, Gün Eksilmesin Penceremden şiirleriyle tanınır.
Şiirlerin çoğunda ölüm konusu işlenmiştir.
Romantizm ve sembolizmden etkilenmiştir.
Hece ölçüsüyle yazdığı şiirleri de serbest ölçülü şiirleri de vardır.
Şiirde biçime, kafiyeye ve ahenge önem vermiştit.
Başlıca eserleri: Otuz Beş Yaş, Düşten Güzel, Ömrümde Sükût, Sonrası (şiir), Ziya’ya Mektuplar (mektup)
Ahmet Kutsi Tecer (1901-1967)
Şair ve oyun yazarıdır.
Halk şiiri geleneğine bağlı bir şairdir.
“Neredesin?” şiiriyle tanınmış ve sevilmiştir.
Başlıca eserleri: Şiirler (şiir), Koçyiğit Köroğlu, Köşebaşı (tiyatro)
Sabahattin Eyüboğlu (1908-1973)
Deneme ustalarındandır.
Araştırma ve incelemeleri vardır.
Başlıca eserleri: Mavi ve Kara, Sanat Üzerine Denemeler (deneme)
Cahit Külebi (1917-1997)
Âşık edebiyatı geleneğinden beslendiği ve Anadolu’yu anlattığı kendine has bir şiir çizgisi vardır.
Yurt ve doğa sevgisi, aşk, Kurtuluş Savaşı, yalnızlık işlediği başlıca konulardır.
“Hikâye” adlı şiiriyle tanınmış ve sevilmiştir.
Başlıca eserleri: Atatürk Kurtuluş Savaşı’nda, Yeşeren Otlar, Türk Mavisi (şiir)
Fazıl Hüsnü Dağlarca (1914-2008)
Şiire hece ölçüsüyle başladı, daha sonra serbest şiirler yazdı.
Biçim, içerik ve söyleyişte sağladığı uyumla dikkat çekti.
Hayal gücünü öne çıkardığı imgeli ilk şiirlerinden sonra, aklı öne çıkardığı şiirler yazmıştır.
Kırkı aşkın eseriyle Türk şiirinin en verimli şairidir.
Biçim, tür ve içerik bakımından kendini sürekli yenilemiş, kendine özgü bir şiir dili yaratmıştır.
Hemen her konuda şiir yazmıştır.
Yerli ya da yabancı hiçbir akımdan etkilenmeden, klasik ile çağdaşı kaynaştıran özgün bir şair olmuştur.
“Türkçem benim ses bayrağım” dizesiyle Türkçeye olan sevgisini anlatmıştır.
Destan tarzında şiirler de felsefi, toplumcu şiirler de yazmıştır.
Başlıca eserleri: Havaya Çizilen Dünya, Çocuk ve Allah, Üç Şehitler Destanı, Gazi Mustafa Kemal Atatürk, İstiklal Savaşı, Sivaslı Karınca, İstanbul Fetih Destanı, Anıtkabir, Mevlana’da Olmak, Türk Olmak, Çanakkale Destanı, Vietnam Savaşımız, Hiroşima, Nötron Bombası, (şiir), Yazıları Seven Ayı (çocuk şiirleri)
Memduh Şevket Esendal (1883-1952)
Durum-kesit (Çehov tarzı) öykücülüğünün ilk ustasıdır.
Memur, esnaf gibi halkın içinden kişileri, onların önemsiz görünen davranışlarını konu edinmiştir.
Halkı, iyi ve kötü yönleriyle, sevdirerek anlatmıştır.
Sade, süssüz, kısa cümlelerden oluşan bir dili vardır.
Toplumun çektiği sıkıntıları, sorunları abartmadan ve umutsuzluğa düşmeden göz önüne sermiştir.
Haşmet Gülkokan ve Komiser hikâyeleri çok sevilmiştir.
Başlıca eserleri: Otlakçı, Mendil Altında, Temiz Sevgiler, Ev Ona Yakıştı (öykü), Ayaşlı ve Kiracıları, Miras (roman)
Sait Faik Abasıyanık (1906-1954)
Çağdaş öykücülüğün öncülerindendir.
Hikâyelerinde konu ve olaydan çok zamandan ve insan yaşamından kesitler öne çıkar.
Genellikle gerçekçi olan yazarın, bazı öykülerinde gerçeküstü ögeler ön plana çıkar.
İstanbul, deniz, balıkçılar, yoksulluk, avare insanlar, doğa, yaşama bağlılık konuları öykülerinde sıkça yer bulur.
Hikâyelerini sade bir Türkçeyle yazmıştır.
Başlıca eserleri: Semaver, Sarnıç, Mahalle Kahvesi, Tüneldeki Çocuk, Şahmerdan, Lüzumsuz Adam, Havada Bulut, Kumpanya, Alemdağ’da Var Bir Yılan, Son Kuşlar, Az Şekerli (öykü), Medar-ı Maişet Motoru (Birtakım İnsanlar), Kayıp Aranıyor (roman), Şimdi Sevişme Vakti (şiir), Mahkeme Kapısı (röportaj)
Halikarnas Balıkçısı (1886-1973)
Asıl adı Cevat Şakir Kabaağaçlı’dır.
Eserlerinde denizi, deniz insanlarını, Bodrum’u, Ege denizinin efsanelerini anlatmıştır.
Üsluba ve tekniğe çok önem vermeyen yazarın şiirsel, destanımsı ve coşkulu bir anlatımı vardır.
Eski Yunan ve Anadolu uygarlıklarını, mitoloji birikimini de eserlerinde yansıtmıştır.
Başlıca eserleri: Merhaba Akdeniz, Ege Kıyılarından, Yaşasın Deniz, Ege’nin Dibi, Gülen Ada, Gençlik Denizlerinde (öykü), Aganta Burina Burinata, Ötelerin Çocuğu, Uluç Reis, Turgut Reis, Deniz Gurbetçileri (roman), Mavi Sürgün (anı)
Haldun Taner (1916-1986)
Öykü ve oyun yazarıdır.
Eserlerinde çağının sorunlarını ortaya koymuş, eser kişilerinden hareketle çözümler sunmuştur.
Epik tiyatronun bizdeki öncüsüdür.
Başlıca eserleri: Yaşasın Demokrasi, Şişhane’ye Yağmur Yağıyordu, On İkiye Bir Var, Sancho’nun Sabah Yürüyüşü, Yalıda Sabah, Ayışığında Çalışkur (öykü), Günün Adamı, Dışarıdakiler, Huzur Çıkmazı, Keşanlı Ali Destanı, Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım, Fazilet Eczanesi, Zilli Zarife (tiyatro), Ölür ise Ten Ölür Canlar Ölesi Değil (anı)
Attila İlhan (1925-2005)
Mavi akımının öncüsüdür.
Şiir, roman, deneme, anı, gezi yazısı türlerinde eserler vermiştir.
Daha çok bireysel ve toplumsal konuları işlediği şiirleriyle tanınmıştır.
Başlıca eserleri: Duvar, Sisler Bulvarı, Ben Sana Mecburum (şiir), Kutlar Sofrası, Bıçağın Ucu (roman)
Necati Cumalı (1921-2001)
Şiir, öykü, roman ve tiyatro türlerinde eserler vermiştir.
Gözlemlerinden yola çıkarak toplumsal sorunları ele almıştır.
Başlıca eserleri: Kızılçullu Yolu (şiir), Tütün Zamanı (roman), Boş Beşik, Ezik Otlar, Susuz Yaz, Yeni Çıkan Şarkılar ya da Juliet (tiyatro)
Nurullah Ataç (1898-1957)
Deneme ve eleştiri türlerinde usta bir isimdir.
Batılı anlamda ilk deneme ve eleştiri yazıları yazmıştır.
1940’tan sonraki yazılarında Türkçeyi özleştirme çabası öne çıkar.
Başlıca eserleri: Günlerin Getirdiği, Karalama Defteri, Sözden Söze, Ararken, Diyelim Söz Arasında, Günce (deneme / eleştiri)
Suut Kemal Yetkin (1903-1980)
Deneme ve eleştirileriyle tanınmıştır.
Sanat, estetik, resim ve felsefe alanlarında eserler vermiştir.
Düşüncelerini açık ve yalın bir anlatımla kaleme almıştır.
Başlıca eserleri: Edebiyat Konuşmaları, Edebiyat Üzerine, Günlerin Götürdüğü, Düşün Payı, Yokuşa Doğru, Şiir Üzerine Düşünceler, Denemeler (deneme), Ahmet Haşim ve Sembolizm, Sanat Felsefesi, Edebiyatta Akımlar (inceleme – araştırma)
Cemil Meriç (1917-1987)
Deneme türünün usta isimlerindendir.
Denemeleri dışında, edebiyat tarihi, felsefe, tarih çalışmaları ve çevirileri vardır.
Başlıca eserleri: Bu Ülke, Mağaradakiler (deneme), Umrandan Uygarlığa, Kırk Ambar, Bir Dünyanın Eşiğinde (araştırma – inceleme)
Recep Bilginer (1922-2005)
Şiirleri olmasına karşın tiyatro yazarı olarak tanınmıştır.
Oyunlarında toplumsal konuları işlemiştir.
Başlıca eserleri: İsyancılar, Sarı Naciye, Yunus Emre, Parkta Bir Sonbahar Günüydü, Mevlana, Ben Kimim (tiyatro)

EN ÇOK OKUNANLAR

Faruk Nafiz Çamlıbel “Sanat” Şiir İncelemesi

Yahya Kemal Beyatlı “Sessiz Gemi” Şiir İncelemesi

Cahit Sıtkı Tarancı “Otuz Beş Yaş” Şiir İncelemesi

Necip Fazıl Kısakürek “Kaldırımlar” Şiir İncelemesi

Ahmet Haşim “Merdiven” Şiir İncelemesi