Cinas Sanatı


Yazılışları ve söylenişleri aynı, anlamları ayrı olan sözcükleri bir arada kullanma sanatıdır.
Örnekler:
“Nihal-î tazedir kaddin dehanın gonce ruyun gül
  Bir iken iki olsun gel açıl gonce-dehanım gül Şeyhülislam Yahya
(Boyun taze fidandır, ağzın gonca yüzün gül, birken iki olsun gel gonca ağızlım gül)
Bu beyitte “gül” kelimesi ile cinas yapılmıştır.
“Sahici mi elinde tuttuğun o kartal kanadı
  Sen tuttun acıdan benim ellerim kanadı  Turgut Uyar
Şair, “kanadı” kelimesiyle cinas yapmıştır. Kanadı; hem “kanat” hem de “kanamak” anlamlarında kullanılmıştır.
Cinas Çeşitleri:
Tam cinas: cinası oluşturan sözcükler birbirinin aynısı olursa bu tür cinaslara tam cinas denir.
“Benim için her sözün kıymetlidir inciden
  Gözyaşların akıtma gel, odur gönlüm inciden
Bu dizelerde “inciden” kelimesi “inci” (mücevher) ve “incinme” olarak iki farklı anlamda kullanılarak tam cinas yapılıyor.
Ayrık cinas: Cinaslı sözcüklerden biri, iki ayrı sözcük olarak kullanılıyorsa böyle cinaslara ayrık cinas (tam olmayan cinas) denir.
“Gayet çoktur değil, benim yaram az
 Bana yardan gayrı cerrah yaramaz
Bu dizelerde “yaram az” ve “yaramaz” kelimeleriyle cinas yapılıyor. Ancak ilk dizedeki “yaram az” iki ayrı sözcük olarak kullanıldığından ayrık cinas yapılıyor.

EN ÇOK OKUNANLAR

Faruk Nafiz Çamlıbel “Sanat” Şiir İncelemesi

Yahya Kemal Beyatlı “Sessiz Gemi” Şiir İncelemesi

Cahit Sıtkı Tarancı “Otuz Beş Yaş” Şiir İncelemesi

Necip Fazıl Kısakürek “Kaldırımlar” Şiir İncelemesi

Ahmet Haşim “Merdiven” Şiir İncelemesi