Akis (Yansıma) Sanatı


Bir cümle ya da dize içindeki sözleri ters çevirerek söyleme sanatına akis denir. İfadeler, ilk başta nasıl bir anlam teşkil ediyorsa dönüşümde de bir anlam içermesi gerekir.
Akis sanatı kelimelerin dizilişine göre ikiye ayrılır:
Tam akis (aks-i tam): dize veya cümledeki anlamlı iki parçanın bir bütün olarak yer değiştirmesidir. Tam akis sanatına ekleme veya çıkarma yapılmaz.
“Didem ruhunu gözler / gözler ruhunu didem
  Kıblem olalı kaşın / kaşın olalı kıblem”  Nazîm
Bu dizelerde durak olarak belirtilen yere kadar söz söylenmiş sonra bu söz tersine döndürülmüştür.
Noksan akis (aks-i nâkıs): Akis sanatı yapılırken ekleme ve çıkarmaların yapıldığı kelimelerin sıralarının değiştirildiği sanata noksan akis denir.
“Cihânda âdem olan bî-gam olmaz
  Anunçin bî-gam olan âdem olmaz” Necatî
Başka örnekler:
“Eskiden vardım ben, şimdi hiçim ben
  Şimdi bir hiçim ben, eskiden vardım”  Lütfî Bey
“Kabz u bastı bu yolun der-pey olur birbirine
  Her düzün bir yokuşu her yokuşun bir düzü var” Pertev Paşa
“Fikrim tebeddül eylemez âlem tebeddül eylese
  Âlem tebeddül eylese fikrim tebeddül eylemez” Muallim Naci

EN ÇOK OKUNANLAR

Faruk Nafiz Çamlıbel “Sanat” Şiir İncelemesi

Yahya Kemal Beyatlı “Sessiz Gemi” Şiir İncelemesi

Cahit Sıtkı Tarancı “Otuz Beş Yaş” Şiir İncelemesi

Necip Fazıl Kısakürek “Kaldırımlar” Şiir İncelemesi

Ahmet Haşim “Merdiven” Şiir İncelemesi